105. rocznica Słuckiego Zbrojnego Czynu

Słucki Zbrojny Czyn. W 105. rocznicę białoruskiego zrywu antybolszewickiego na Słucczyźnie (listopad – grudzień 1920 roku)

W tym roku przypada 105 rocznica wydarzeń, które rozegrały się w powiecie słuckim na Białorusi późną jesienią 1920 roku. Wówczas dobiegała końca wojna pomiędzy Polską a bolszewicką Rosją, której terenem walk były także ziemie białoruskie. We wrześniu 1920 nastąpił rozejm na froncie, zaś w Rydze toczyły się rozmowy polsko-sowieckie, które miały zdecydować o przyszłości regionu. W myśl postanowień polsko-sowieckich powiat słucki miał znaleźć się w rękach bolszewików. W tym samym czasie w położonym o ponad 100 kilometrów od stolicy Białorusi Słucku ukonstytuowała się Białoruska Rada Słucczyźny. Zrzeszeni w jej szeregach działacze białoruscy byli przeciwni pozostawieniu swojej ziemi w granicach bolszewickiej Rosji, uznając Słucczyznę za integralną część niezależnego państwa białoruskiego. Postanowili więc stawić zbrojny opór władzy sowieckiej. W krótkim czasie utworzono 1 Brygadę Słucką Wojsk Białoruskiej Republiki Ludowej, do której wstąpiło przeszło 4 tys. ochotników. 27 listopada formacja białoruska stoczyła pierwszą bitwę z oddziałami bolszewickimi, nacierającymi ze wschodu. Ponad miesiąc żołnierze białoruscy nieustannie odpierali ataki przeważających sił bolszewickich. Walki białorusko-bolszewickie trwały do końca grudnia, gdy ostatecznie brygada białoruska pod naporem nieprzyjaciela została zmuszona do przekroczenia polsko-sowieckiej linii frontu. Po polskiej stronie Białorusini złożyli broń i zostali internowani. Wszakże niektóre oddziały białoruskie nie wycofały się na zachód, kontynuując walkę partyzancką na tyłach Armii Czerwonej.

Tamte wydarzenia znane są w historiografii białoruskiej jako Słucki Zbrojny Czyn. Choć nie był to jedyny przypadek zmagań Białorusinów z najeźdźcą bolszewickim, to jednak powstanie słuckie przeszło do historii jako symbol walki narodowo-wyzwoleńczej pod hasłem niepodległości Białorusi. Na stałe zapisało się ono na kartach dramatycznej XX-wiecznej historii Białorusi. Zaczynając od lat dwudziestych minionego wieku co roku wolni Białorusini na całym świecie obchodzą Słucki Zbrojny Czyn jako święto narodowe, oddając hołd rodakom, którzy w obliczu miażdżącej przewagi nieprzyjaciela podjęli samotną walkę o wolność swojego kraju, broniąc go przed śmiertelnie groźnym wrogiem.